Náttúran.is

Vatnselementið

Vatnselementið umlikur nýru og þvagblöðru, sem aftur hafa áhrif á bein og liðamót, tennur og eyru. Nýrun eru sögð geyma erfðaefni líkamans og hafa þannig mikil áhrif á alla erfða sjúkdóma. Geðlæg áhrif vatns eru viljakraftur og kvíði.

Einkunn

Ylströndin í Nauthólsvík flaggar Bláfánanum sjöunda árið í röð

Ylströndin í Nauthólsvík fékk í gær endurnýjað leyfi til að flagga Bláfánanum en Ylströndin fékk fánann fyrst árið 2003 en endurnýja þarf umsóknina árlega.

Bláfáninn (Blue flag) er umhverfismerki sem er virkt í 41 landi og er eitt af verkefnum FEE (The Foundation for Environmental Education). Sjá vef Blue Flag Programme. Yfir 3450 baðstrendur og smábátahafnir flagga Bláfánanum víða um heim. Hér á landi hafa sex staðir hlotið þessa viðurkenningu, þ.e. Arnarstapahöfn, Hafnarhólmi á Borgarfirði eystri, Stykkishólmshöfn, höfnin á Suðureyri og baðstrendurnar Bláa lónið og Ylströndin í Nauthólsvík.

Bláfánaverkefnið er helgað menntun til sjálfbærrar þróunar og hefur viðurkenningin mikið gildi fyrir svæði sem leggja áherslu á ferðaþjónustu. Á stöðum þar sem Bláfáninn blaktir við húni geta gestir gengið út frá því sem vísu að hreinlæti, öryggismál, gæði vatns og umhverfisfræðsla séu til fyrirmyndar.

Landvernd er umboðsaðili Bláfánans hér á landi. Sjá nánari upplýsingar og umsóknareyðublöð um Bláfánann á vef Landverndar.

Sjá alla Bláfánaleyfishafa á Íslandi hér á Grænum síðum.

Efri mynd: Sigrún Pálsdóttir verkefnisstjóri Bláfánans og Björgólfur Thorsteinsson formaður Landverndar afthentu Árna Jónssyni starfsmanni ÍTR fánann í blíðviðrinu í gær. Neðri mynd: Nokkrar stelpur sem nutu góða veðursins í Nauthólsvík í gær hjálpuðu til við að draga fánann að húni. Ljósmyndir: Guðrún Tryggvadóttir.

Einkunn

Ávallt á vegi - Aðgerðir gegn akstri utan vega

Akstur utan vega virðist vera vaxandi vandamál á Íslandi. Margbrotin náttúra Íslands, sem er lítt snortin miðað við mörg þéttbýlli ríki, er eitt helsta aðdráttarafl þeirra sem ferðast um landið. Landið er víða viðkvæmt fyrir ágangi og gáleysislegur akstur getur valdið skemmdum á náttúrunni sem eru ár eða jafnvel áratugi að jafna sig.

Umhverfisráðuneytið hefur unnið aðgerðaráætlun gegn akstri utan vega til þriggja ára, undir heitinu Ávallt á vegi.

Utanvegaakstur er náttúruverndarmál. Skemmdir á landinu eyðileggja upplifun okkar af náttúrunni og rýra framtíðarmöguleika okkar á nýtingu landsins t.d. í ferðaþjónustu. Markmið átaksins er að draga úr náttúruspjöllum af völdum utanvegaaksturs. Lagt verður í aukna vinnu á næstu árum til að sporna gegn akstri utan vega, m.a. með eftirfarandi aðgerðum:

• Lagaramminn verður endurskoðaður og gerður skýrari
• Merking leiða utan hins hefðbundna vegakerfis verður bætt
• Ráðist verður í lagfæringar á skemmdum
• Löglegir vegir verða rétt skráðir á opinberum kortagrunnum, sem auðvelt verður
• að nálgast
• Unnið verður að lokun ósamþykktra slóða
• Leitað verður leiða til að bæta aðstöðu fyrir vélhjólafólk og akstursíþróttir
• Eftirlit verður hert, sérstaklega á viðkvæmum svæðum
• Átak verður gert í fræðslu, m.a. fyrir unga ökumenn og ferðamenn
• Unnið verður með ferðaþjónustu og útivistarhópum til að skapa aukna sátt um
  umferð útivistarfólks

Töluvert er um skemmdir í nágrenni höfuðborgarinnar s.s. á Reykjanesskaganum og á Hengilsvæðinu. Að Fjallabaki, á Snæfellsnesi, Héraðssandi og víðar eru svæði þar sem slæm för eftir utanvegaakstur sjást og  þarfnast lagfæringar. Vandinn nær einnig til viðkvæmra svæða sem fáir sækja heim og í fyrra var t.d. akstur utan vega stöðvaður í Þjórsárverum.

Lagaramminn virðist ekki vera nægilega skýr. Í málum þar sem ákært hefur verið vegna utanvegaaksturs hafa dómstólar stundum talið ákvæði laga of óljós til sakfellingar.Refsingar eru of vægar að mati margra og virðast ekki hindra ítrekuð brot.

Landskemmdir vegna utanvegaaksturs eyðileggja upplifun ferðamanna og geta skert möguleika ferðaþjónustunnar. Ráðist verður í átak í lagfæringum á landskemmdum og hefst það á þessu ári.

Ferðamenn telja sig ekki alltaf örugga um að vera á löglegum vegi vegna skorts á merkingum og ónákvæmum kortum. Ábendingar um kort og kortagrunna sem innihalda villandi upplýsingar um vegi og slóða berast reglulega. Aðeins lítill hluti vega og slóða á hálendinu eru stikaðir.

Beina þarf fræðslu til sem flestra hópa. Vinna þarf fræðsluefni fyrir markhópa svo sem erlenda ferðamenn, ökunema, grunn- og framhaldsskólanema, félög jeppa- og vélhjólamanna, veiðimenn ofl. Samráðshópur um fræðslumál hefur starfað undanfarin misseri og m.a. gefið út bæklinga og fræðsluefni sem dreift er í bílaleigubíla. Skilti með upplýsingum um áhrif aksturs utan vega hafa verið sett upp þar sem ekið er inn á miðhálendið.

Auka þarf eftirlit með utanvegaakstri. Efla þarf skráningu tilvika til að glöggva sig frekar á umfangi vandans og hvernig miðar í viðleitni til úrbóta. Auka þarf fræðslu fyrir eftirlitsaðila s.s. lögreglu og landverði. Samræma þarf viðbrögð landvarða og lögreglu við brotum. Sérstaklega verður hugað að friðlýstum svæðum í því sambandi.

Bæta þarf aðstöðu vélhjólafólks til ferðalaga og akstursíþrótta og greina þarfir þeirra til að stunda sína útivist. Umhverfisstofnun og Landgræðsla geta veitt sveitarstjórnum ráðgjöf um hentug svæði fyrir akstursíþróttir. Þarfir útivistarhópa, s.s. göngufólks, hestamanna, vélhjólamanna og jeppamanna eru oft ólíkar og þarf að vinna með slíkum hópum og aðilum í ferðaþjónustu til að skapa aukna sátt um ferðaleiðir og útivist í anda náttúruverndar.

Ávallt á vegi - aðgerðaráætlun gegn akstri utan vega (pdf skjal)

Einkunn

Pólitísk íhlutun Magma og Norðuráls

Í fréttum Stöðvar 2 sl. laugardag var kostuleg frétt þess efnis að viðræður væru hafnar milli Magma Energy og Norður-áls um sölu á orku til álversins í Helguvík. Í viðtali við Árna Sigfússon, bæjarstjóra í Reykjanesbæ, kom fram að hann fagnaði því að hlutur Geysis Green Energy væri nú í höndum aðila sem sé kominn að HS Orku til langs tíma. Það hafi greitt fyrir því að samningaviðræður milli Norðuráls og HS Orku hafi komist á skrið að nýju.

Með fréttinni var gefið í skyn að nú sé að rofa til í orkumálum álversins. En hvað skyldi í raun vera á bakvið þessar svokölluðu viðræður? Í fréttinni kom í raun ekkert fram um viðræðurnar því staðreyndin er sú að þar er ekkert að frétta. Hér var sett á svið ómerkileg leiksýning af hálfu Magma og Norðuráls, tveggja fyrirtækja í eigu erlendra aðila, sem með þessu eru að hlutast til um íslensk stjórnmál. Sýninguna setja þau á svið fyrir velgjörðarmann sinn, bæjarstjórann í Reykjanesbæ, viku fyrir kosningar til sveitarstjórnar. Samkvæmt fréttinni virðist sem hér séu á ferðinni stórtíðindi í atvinnumálum Suðurnesjamanna. Og eins og venjulega sá fréttamaðurinn ekkert athugavert.

Hið stóra plat í leiksýningunni er að HS Orka (Magma Energy) hefur enga orku til að selja Norðuráli. Til að þetta sé alveg skýrt er rétt að fara lauslega yfir þá kosti sem HS Orka hefur til orkuvinnslu:

Fyrirhuguð stækkun Reykjanesvirkjunar er í uppnámi þar sem Orkustofnun hefur ekki viljað samþykkja stækkunina. Ástæðan er nær örugglega sú að jarðhitasvæðið er nú þegar fullvirkjað og trúlega gott betur. Reyndar hef ég áður bent á að þetta hefði mátt ráða af umsögn Orkustofnunar strax þegar umhverfisáhrifin voru metin.

Hugmyndir um aukna orkuvinnslu í Svartsengi og Eldvörpum geta hugsanlega skilað fáeinum tugum af megavöttum en svæðið er mjög nálægt því að vera fullvirkjað.

Rannsóknarboranir við Trölladyngju hafa gefið neikvæða niðurstöðu.

HS Orka hefur rannsóknar-leyfi á litlu jarðhitasvæði við Sandfell í Grindavíkurbæ en takmarkaðir kærleikar hafa verið með HS Orku og Grindvíkingum hin síðari ár. Þetta sýnist ekki efnilegt.

HS Orka hefur rannsóknarleyfi í Krýsuvík og hefur náð samningum um rannsóknarholur við landeiganda, sem er Hafnarfjarðarbær, en síðan ekkert meir. Finnist yfirleitt nýtanleg orka í Krýsuvík er ekkert sem bendir til að Hafnfirðingar vilji að hún fari til Helguvíkur.

HS Orka leitar nú eftir orkuvinnslusvæðum í Hrunamannahreppi. Staða þess máls er óljós á sama hátt og sú orkulind sem málið snýst um en hún virðist vera einhvers konar aðfærsluæð jarðhitans á Flúðum innan af hálendinu.

HS Orka er eigandi að þriðjungi hlutafjár í Suðurorku sem hyggst einbeita sér að vatnsaflsvirkjun í Skaftá, Búlandsvirkjun. Það verkefni er á frumstigi og óljóst um vilja Sunnlendinga til að selja orkuna til Suðurnesja ef af verður.

Þar sem Magma hefur enga orku til að selja er augljóslega ekkert til að semja um. Hér er á ferðinni einfalt pólitískt sjónarspil. Ekki veit ég hvort fordæmi eru fyrir slíku framferði erlendra fyrirtækja á vettvangi íslenskra stjórnmála. Nú rær Árni Sigfússon lífróður til að framlengja veru sína á stóli bæjarstjóra í mínum gamla heimabæ. Þar hefur hann á undanförnum árum rekið bæjarfélagið með einhvers konar ponzi-tilbrigði þar sem eignir bæjarins hafa verið seldar og skuldum safnað í staðinn. En hví skyldu félög í eigu erlendra aðila tilbúin að taka þátt í svona ómerkilegri og siðlausri brellu í þeim tilgangi einum að halda vini sínum, bæjarstjóranum, áfram við völd? Ekki veit ég gjörla hvað hér liggur að baki en undanfarin ár hafa bæði stór og smá fyrirtæki verið að seilast til áhrifa í skipulagsmálum sveitarfélaga. Kunnustu dæmin eru af byggingaráformum í miðborg Reykjavíkur og virkjunaráformum í Flóahreppi. Flutningur skipulagsmála frá ríki til sveitarfélaga fyrir rúmum áratug hefur reynst mikið ógæfuskref og leitt til þess að skipulag sveitarfélaganna er orðið að söluvöru. Og nú virðist málið vera að færast á nýtt stig. Í hvaða sporum verðum við ef veiklundaðir sveitarstjórnarmenn selja skipulagsvaldið í hendur útlendingum? Jafnvel í nafni sjálfstæðis? Er ekki tímabært að draga úr skipulagsvaldi sveitarfélaga?

Svo er að sjá sem hinum útlendu herrum hafi bærilega tekist að tileinka sér það íslenska siðferði sem við helst gætum verið án.

Einkunn

Græna bylgjan á Degi líffræðilegrar fjölbreytni

Föstudaginn 21. maí stóðu Skógræktarfélag Íslands, Yrkjusjóður og umhverfisráðuneytið að viðburðum í tilefni alþjóðlegs dags líffræðilegrar fjölbreytni.

Á vegum samnings Sameinuðu þjóðanna um líffræðilegan fjölbreytileika voru lönd heims hvött til að taka þátt í Grænu bylgjunni (Green Wave) sem er alþjóðlegt verkefni sem ætlað er að vekja athygli á fjölbreytni lífs á jörðinni í tengslum. Verkefnið snýst um að hvetja skólabörn um víða veröld til að gróðursetja tré og mynda þannig Græna bylgju um allan heiminn. Árið 2010 er jafnframt alþjóðlegt ár líffræðilegs fjölbreytileika og 20 ára afmæli Yrkjusjóðs.

Að þessu tilefni var íslenskum skólabörnum boðið að taka þátt í gróðursetningu. Umhverfisráðherra Svandís Svavarsdóttir tók þátt í gróðursetningu skólabarna í Reykjavík sem fram fór við Gufunesbæinn í Grafarvogi, ásamt Vigdísi Finnbogadóttir fyrrverandi forseta.  Auk þess mættu nemar í Landgræðsluskóla Sameinuðu þjóðanna og tóku þátt í að gróðursetja með börnunum.

Græna bylgjan er með heimasíðu þar sem fjallað er um alla þá viðburði sem fram fóru þennan dag í heiminum og er þar að finna umfjöllun Íslands.

Einkunn