Náttúran.is

Barnaherbergið - Afþreying

Afþreying er fullorðinsorð yfir það sem börn myndu kalla leik eða skemmtun. Oft heldur fullorðið fólk að það þurfi stöðugt að hafa ofan af fyrir börnum, þ.e. finna þeim eitthvað til að hafa fyrir stafni. Barnið venst fljótt á það að allt eigi að vera skemmtilegt og lærir aldrei að fást við leiðann. Ef börnum er alltaf fundið eitthvað til að gera venjast þau fljótt við það að láta aðra eða annað skemmta sér. Það eina sem að barni getur þótt leiðinlegt er að finna sér ekkert til að gera. Það er því alls ekki vont að því leiðist af og til.

Eitt af því sem gert er til að hafa ofan af fyrir litlu skinnunum er að láta þau horfa á sjónvarp eða kvikmyndir í tíma og ótíma. En allt er gott í hófi. Barn sem horfir of mikið á sjónvarp eða er of mikið í tölvuleikjum hættir að vera virkt í líkama sínum. Börn á forskólaaldri hafa í raun ekkert gott af sjónvarpsglápi, það getur hreinlega heft þroska þeirra. Best er að finna einhvern meðalveg þannig að barnið verði ekki svift öllu sem tengist samfélaginu, fái t.d. að sjá barnaefni og myndir í hófi sem henta þeirra aldri en að öðru leiti ekki leyfður frjáls aðgangur að óvirkri afþreyingu eins og sjónvarpi.

Útileikir og næg hreyfing er það sem börn þurfa mest á að halda til að þroskast. Sendið barnið út með flugdreka, eða út á leikvöll, það er hvort eð er miklu skemmtilegra.

Einkunn

Erum við að ganga rétta leið?

Ágætu lesendur.

Haustið er frábær tími til útiveru og fjallgangna. Við sjáum fjöllin í nýju ljósi og aðstæður eru aðrar og oft skemmtilegri en að sumarlagi. Að ösla áfram í nýföllnum snjó, finna svalan vindinn leika um sig og stuttur dagurinn er til þess að nær allar ferðir enda í notalegheitum heima, sem er ljúfur endir á góðri ferð.

En nú skulum við aðeins rýna í okkur sjálf og hvað við getum.
Nú er margoft búið að gerast á þessu ári, að annars vel búið fólk er að týnast með mis alvarlegum afleiðingum í slæmu skyggni, í aðstæðum sem auðvelt ætti að vera að koma sér úr af sjálfsdáðum ef viðkomandi hefðu haft einfaldasta og jafnframt nauðsynlegasta búnað til rata eftir.

Hér er um grundvallarakunnáttu sem allt útivistarfólk á að kunna skil á um að ræða, sem því miður allt of margir af öllum þeim fjölda sem farið hefur að stunda útivist hafa samt ekki tileinkað sér.

Sjálfur starfa ég í björgunarsveit og er búinn að fara í minnst sex leitir og útköll það sem af er ári út af fjallafólki sem hefði auðveldlega komið sér niður með lágmarksþekkingu. Nú síðast endaði leitin dapurlega eins og allir vita.

Er ekki orðið tímabært að koma af stað vakningu meðal fjalla- og útivistarfólks um að bæta þessa þekkingu? Í samtölum mínum við fjölda fólks sem er í ýmiskonar gönguhópum og ferðafélögum hefur mér orðið hverft við, þegar ég skynja hversu fáir kunna skil á notkun áttavitans. Ég heyri fólk oft segja að einn í hópnum sé nú oftast með GPS tæki og þau gæti sín vel á að halda hópinn. En GPS tæki er fjarri því að vera nægilega gott tæki til að rata eftir ef fólk villist og ferðin tefst. Hvers vegna? Jú, vegna þess að GPS tækið gengur fyrir rafhlöðum. Eins frábær og þessi tæki eru annars, þá gerist það of oft að rafhlöðurnar klárast og þá er tækið gagnslaust. Meira að segja geta aukarafhlöðurnar sem teknar eru með líka klárast. Sjálfur hef ég lent í þeirri aðstöðu oftar en einu sinni. Þess vegna er áttavitinn og á að vera í fyrsta sæti, sem öryggistæki okkar á fjöllum. Ég er búinn að eiga minn áttavita í 32 ár og hef enn ekki þurft að skipta um rafhlöður í honum, þar sem engin þörf er á þeim. Áttavitinn hefur ótal oft komið mér á rétta leið í áfangastað, hvort sem það er bíllinn sem ég hóf gönguna frá eða fjallakofi. Með áttavitanum erum við alltaf á „beinu brautinni“. Allra reyndustu fjallamenn hafa villst illilega í aðstæðum þar sem áttavitans var þörf. Fyrir nokkrum árum voru tveir björgunarsveitarmenn kolviltir í námunda við Hrafntinnusker í þoku og logni í tvo sólarhringa. Þar sem um vana menn var að ræða, hófst leit seinna en ella, en þegar þeir fundust, urðu þeir að játa á sig þau mistök að hafa ofmetið sjálfa sig og því ekki tekið áttavitann með. Ég kann fleiri slíkar sögur af illa villtu fólki sem hefði ekki lent í þessum aðstæðum með áttavita.

Villtur maður gengur ekki í beina línu, líkt og hann myndi gera í góðu skyggni eða ef hann hefði áttavitann. Viltur maður getur þess vegna gengið ótal hringi og slaufur á litlu svæði en samt talið sig vera að ganga nokkuð beina stefnu.

Nú þurfum við að hefja mikið átak í að hefja áttavitann aftur til fyrri vegs og virðingar. Þegar ég byrjaði í fjallamennskunni fyrir um 30 árum fengu flestir sér áttavita og góð aðsókn var að áttavitanámskeiðum. Með tilkomu GPS töldu margir að tími áttavitans væri liðinn og markvert færri af þeim sem byrja í útivistinni tileinka sér notkun hans. Þetta er mikil afturför, á meðan framfarir eru samt almennt í allri útivist.

Lærum nú af mistökum þeirra sem hafa farið á fjöll án áttavitans á árinu.
Lærum á áttavitann og höfum með okkur í allar ferðir.
Skoðum kort og loftmyndir af svæðinu sem við ætlum á. Þið finnið það á ja.is.

Sjálfur fer ég helst ekki út fyrir bæinn án áttavitans. Á tvo, einn stóran sem ég nota þegar ég veit að ég þarf að nota hann til að rata eftir og svo á ég einn örlítinn sem er falinn í vasanum hjá mér þegar ég þarf áttavitann aðeins sem öryggistæki ef skyggni skyldi versna.

Eftir áramót mun verða vakning í notkun áttavita og mun m.a. verða boðið upp á útivistarnámskeið hjá Mími þar sem góður tími verður tekinn í að kenna fólki á áttavita.

Eigið góða daga á fjöllum, farið varlega og ratið aftur heim.

Grein og ljósmynd af áttavitum: Árni Tryggvason.

Einkunn

Skrifstofan - Íþróttir

Þrátt fyrir það að stundun íþrótta séu í allflestum tilfellum bæði holl fyrir líkama og sál okkar er ekki þar með sagt að íþróttaiðkun og íþróttaáhugi fólks geti ekki haft gríðarlega neikvæð óbein umhverfisáhrif.
Dæmi um slíkt eru t.a.m. stórir fótboltaleikir þar sem neysla hins almenna fótboltaaðdáenda eru gosdrykkir, bjór og skyndibitamatur af ýmsum tegundum. Þetta eru einkum mikið unnar matar- og drykkjarvörur sem eru mjög orkufrekar í framleiðslu

Tökum dæmi fra úrslitaleik enska bikarsins árið 2004 á árþúsunda-leikvanginum í Cardiff. Hinir 73 þúsund aðdáendur liðanna Manchester United og Millwall sporðrenndu alls 37.624 pylsurúllum, 26.965 samlokum, 17.998 pylsum, 12.780 hamborgurum, 11.502 pokum af kartöfluflögum og 23.909 skömmtum af frönskum.
Þessu var skolað niður með 203.494 lítrum af bjór 21.422 af cider, 12.452 flöskum af víni, 90.481 staupum og 63.141 flöskum af áfengum gosdrykkjum.

Eftir að fagnaðarlátunum í Cardiff lauk lágu á götum Cardiff borgar 37.000 tonn af gleri, 8 tonn af pappa og 11 tonn af matarafgöngum. Ekkert af þessu var endurunnið.

Stærstu umhverfisáhrifin voru þó ferðalögin. Aðdáendurnir ferðuðust að meðaltali 590.5 km hver – 47% með bíl, 34% með lest og afgangurinn með rútum eða stórum fólksbílum.

Einkunn

Íþróttasvæði / Leiksvæði í náttúrunni

Á Græna kortinu er hægt að fá upplýsingar um íþróttasvæði og leiksvæði í náttúrunni.

Skilgreiningin sem við flokkum eftir er eftirfarandi:
Svæði sem bjóða upp á leiki og ævintýralegar áskoranir í náttúrunni. Háloftasveiflur, hellaskoðun, ísklifur og annað tilheyra þessum flokki.

Sjá nánar um íþróttasvæði og leiksvæði í náttúrunni hér á Græna kortinu undir flokknum „Íþróttasvæði / Leiksvæði í náttúrunni".

Grafík: Myndtákn Green Map® System flokksins „Íþróttasvæði / Leiksvæði í náttúrunni“.

Einkunn

Töðugjöld í Laugardal 2011

Laugardaginn 27. ágúst verður heilmikil hátíð í Laugardal þegar Grasagarðurinn heldur uppskeruhátíð í nytjajurtagarðinum, býbændur kynna hunangsuppskeru sína í Fjölskyldu- og húsdýragarðinum og Íbúasamtökin halda árlegan útimarkað í trjágöngunum á milli Grasagarðsins og Húsdýragarðsins. Auk þess verða alls kyns skemmtilegar uppákomur í dalnum yfir daginn.

Í Grasagarðinum taka garðyrkjufræðingar og annað starfsfólk garðsins á móti gestum milli kl.13-15 og kynna ræktun, nýtingu og geymslu mat- og kryddjurta. Ingólfur Guðnason, garðyrkjubóndi í Engi, heldur fræðsluerindi um kryddjurtir, ræktun þeirra og nýtingu kl. 13. Í tilefni uppskerunnar verður tilboð í Café Flóru á grænmetissúpu og heimabökuðu brauði frá kl. 10-22. 

Í Fjölskyldu- og húsdýragarðinum verður haustinu og gestum tekið fagnandi.  Býbændur munu vera með uppskeruhátíð sína, gefa gestum gómsætt hunang að smakka sem bragðast mismunandi eftir því hvert flugurnar leita fanga. Þeir munu einnig kynna þessa nýju búgrein landans fyrir áhugasömum.  Félagar í Kvenfélagasambandi Íslands munu kynna sultugerð og tímarit sitt Húsfreyjuna. Fjölbreyttir tónleikar hefjast í garðinum klukkan 14:00 þar sem stíga munu á stokk Skoppa og Skrítla, Pollapönk, blágrasahljómsveitin Illgresi og Steindinn okkar. Í tilefni Töðugjaldanna 27. ágúst verður veittur 50 % afsláttur af aðgangseyri og dagpössum í leiktækin.  Eftir helgina líður að því að leiktækin fari í vetrardvala en eftir sem áður verður hægt að heimsækja húsdýrin, villtu spendýrin, sjávardýrasafnið og Vísindaveröldina alla daga allt árið.    

Í Skautahöllinni kynna félagar í Listhlaupadeild barnastarfið kl.12-14. Aðgangur, leiðsögn og búnaður ókeypis.

Á útimarkaði Íbúasamtaka Laugardals gefst íbúum svo upplagt tækifæri til koma hlutum í verð sem hafa dagað uppi í geymslunni eða skúrnum. Og að sama skapi má gera kostakaup á alls kyns gersemum sem legið hafa óhreyfðar í geymslum annarra í mörg ár. Ávallt er mikið fjör á markaðnum enda eru skemmtilegar uppákomur stór hluti af aðdráttarafli hans.

Sjáumst í Laugardalnum á laugardaginn!
Sjá Grasagarð Reykjavíkur hér á Grænum síðum Náttúrunnar.

Gestir eru hvattir til þess að sækja Töðugjöldin í Laugardal gangandi, hjólandi eða með strætó. Leggjum löglega!

Ljósmynd: Útimarkaður í Laugardal.

Einkunn