Náttúran.is

Spjaldtölvur í skólum

Fyrir skemmstu keypti Vogaskóli, fyrstur íslenskra skóla, Kindle spjaldtölvur frá Amazon fyrir hluta nemenda sinna. Þetta er liður í þróun frá prentuðu námsefni til rafræns efnis. Skömmu síðar kynnti Apple tölvu- og hugbúnaðarframleiðandinn innkomu sína á námsefnismarkaðinn með iBooks Author sem er ókeypis tól til að framleiða gagnvirkar kennslubækur. Þær virka reyndar aðeins á iPad, spjaldtölvu Apple, í allri sinni gagnvirku dýrð. Námsefnið fyrir Kindle er svart-hvítt og ekki gagnvirkt með sama hætti. Efni fyrir Kindle er líka, eins og iBooks bækurnar, ætlað fyrir tölvur eins framleiðanda. Amazon framleiðir og dreifir reyndar frítt forriti til að lesa Kindle bækur á nánast hvaða tölvu, spjaldtölvu eða snjallsíma sem er. En ljóst er að á næstunni verður samkeppnin mikil enda um stóran markhóp að ræða.

Fleiri framleiðendur eru að framleiða spjaldtölvur af ýmsum stærðum og gerðum. Og þess má vænta að einhverjir framleiði hugbúnað til að lesa iBook kennslubækur á fleiri tölvum en iPad.

En hverjir eru kostir og gallar þessarar þróunar? Fyrir skólabörnin er augljós kostur að vera ekki að burðast með fleiri kíló af skólabókum fram og aftur alla daga. Bækurnar týnast líka síður. Ef börnin, eða nemendur á efri stigum og í háskóla eiga síðan að færa inn glósur og minnispunkta gegnum tölvu er hætta á að handritun fari forgörðum nema sérstaklega verði hlúð að henni.

Töluvtæknin og gagnvirknin geta gert samhengi og tengsl skilvirkari og þannig fellt námsefnið betur að þeim vef minninga og reynslu sem heilinn spinnir frekar en línulegur lestur og ferköntuð hólfun efnis sem fyrri kennsluhættir hafa byggt á.

Uhverfisáhrif eru einnig spurning en námsgögn nemanda í grunnskóla, prentefni og stílabækur,  eru 6 til 12 kíló af pappír á ári. Við framleiðslu spjaldtölvu gætu fallið til á annaðhundrað kíló af úrgangsefnum. En hún getur líka enst árum saman. Og þar liggur kannski kjarni sem vert er að huga að. Í neyslusamfélaginu leggja framleiðendur áherslu á að koma reglulega með nýjungar sem úrelda eldri framleiðslu. Þetta hefur reyndar átt við um prentað kennsluefni líka sem kemur út með litlum breytingum svo eldir útgáfur ónýtist. En fyrstu iPad-arnir eru flestir enn í fullu fjöri. Enda vönduð framleiðsla. Sama á við um Kindle. Ef hægt væri að hvetja framleiðendur til að vanda framleiðslu sína svo þessi tæki gætu enst, í höndum barna og unglinga, í nægilega mörg ár til að umhverfisávinningur verði einhver og hanna þau þá kannski þannig að skipta mætti út örgjörfa og rafhlöðu svo uppfæra mætti tækið eftir atvikum, þá væri von til þess að þessi spjaldtölvuvæðing gæti náð um allan heim en ekki aðeins ofdekraðar barna vesturlanda. Því birgðir heimsins af hráefnum í þessi tól eru ekki ótakmarkaðar og munu ekki duga í nýja tölvu handa öllum annað eða þriðja hvert ár. Það er ljóst.

Því verðum við að taka höndum saman, neytendur og framleiðendur, að komast að samkomulagi sem er öllum til hagsbóta. Markaðssókn frameiðenda verður þá ekki eingönu sú að fá alla til að endurnýja búnað sinn oft, heldur að sækja á breiðari markað með betri tæki.

Ljósmynd: Barn með Kindle rafbók og skólatösku, Guðrún A. Tryggvadóttir.

Einkunn

Íslensk steinsteypa vekur athygli í Abu Dhabi

Umhverfisvæn steinsteypa sem Ólafur H. Wallevik prófessor hjá Nýsköpunarmiðstöð Íslands og erlendir samstarfsaðilar hafa þróað hefur vakið mikla athygli á Heimsþingi hreinnar orku sem nú stendur yfir í Abu Dhabi.

Kolefnisspor nýju steypunnar er aðeins rétt um fjórðungur þess sem önnur steypa af sama styrkleikaflokki hefur.

Íslenskt kísilryk frá Járnblendiverksmiðjunni á Grundartanga er megin bindiefnið sem gerir það að verkum að steypan er mjög þétt og endingargóð. Til að mynda er styrkleiki þessarar steypu tvöfalt meiri en styrkleiki meðalsteypu í Norður Ameríku.

Ljósmynd: Steypuvinna í gatnagerð, af Wikipediu.

Einkunn

Náttúrubarnið Erla Björg Arnardóttir

Við hvað starfar þú eða hvert er viðfangsefni þitt:

Ég starfa hjá fyrirtækinu mínu Grænna landi sem staðsett er á Flúðum. Ég er svo heppin að vera í mjög flölbreyttri vinnu. Á sumrin er ég í útivinnu í garðyrkjuþjónustu sem ég stjórna. Við þjónustum sumarhúsaeigendur, fyrirtæki og sveitarfélagið Hrunamannahrepp. Í lok sumarsins sker ég hvönn sem ég sel svo til lyfjagerðar og til matvinnslu t.d Eftir 15. september fer ég í aðra vinnu sem ég hef verið að búa mér til siðustu 4 árin. Ég bý til kransa úr hálmi, bý til skreytingaefni úr birki og vef greni á kransana fyrir aðventuna svo eitthvað sé nefnt. Um páskana bý ég til skreytingaefni úr birki en nota aðra liti.

Hvaða menntun eða reynslu hefur þú að baki?

Ég hef unnið við garðyrkjutengd störf örugglega í 20 ár og hef bara unnið við annað í 4 ár. Ég er alin upp í garðyrkju og er garðyrkjufræðingur og er með diplóma í markaðs og aljóðaviðskiptum.

Hvað lætur þig tikka?

Að framkvæma allar hugmyndir sem ég fæ til að sjá hvort þær virka eða hvort ég geti nýtt mér þær niðurstöður í eitthvað annað.

Finnst þér að þú getir haft áhrif í samfélaginu?

Mér finnst ég geta haft árhrif þar sem ég reyni að sýna fólki fram á að rusl sé ekkert endilega rusl og oft þurfi bara að breyta um „form“ til að það verði að verðmætum.

Hvaða viðfangsefni finnast þér mikilvægust einmitt núna?

Að ná að búa til birkibúntin og mála þau „með málningu sem hent hefur verið“ og koma þeim í sölu fljótlega eftir næstu helgi.

Ræktar þú eigin jurtir eða nýtirðu þér villtar jurtir?

Ég rækta ekki neinar jurtir sjálf fyrir utan plöntur sem ég nýti í garðinn hjá sjálfri mér. En allt sem ég vinn með eru náttúruefni, hálmur, hvönn og birki svo eitthvað sé nefnt.

Á hvaða stigi finnst þér náttúruvernd á Íslandi vera í dag?

Hún er á frekar hættulegum stað þar sem það lifa allir í núinu en horfa ekki til framtíðar. Líklega væri þetta kallaður egóískur hugsunargangur. Nægt vatn, í dag. Nægt pláss í dag og næg orka í dag... en hvað með á morgun??

Hvernig myndir þú vilja sjá vef Náttúrunnar þróast?

Tengill við hliðina á veðrinu á mbl.is

Áttu þér uppáhalds málshátt eða lífsspeki?

Prufaðu og þá getur þú tekið ákvörðun.. ekki fyrr..

Kærar þakkir Erla Björg.

Ljósmyndir: Efst, Erla Björg við vinnu, miðmynd; kransar, neðst; litaðar greinar.

Einkunn

Matarklasar á Íslandi

Klasar eru samstarfsform, einskonar „samstarf í samkeppni“ * sem hefur þann tilgang að styðja við uppbyggingu og samstarf milli aðila (fyritækja, stofnana og sveitarfélaga) til framgangs ákveðinna málefna s.s. matvælaframleiðslu, menningartengdrar ferðaþjónustu o.fl. Nýsköpunarmiðstöð Íslands hefur að tilstðuðlan opinberra aðila haft umsjón með því að kynna klasaformið í samvinnu við atvinnuþróunarfélögin og fjöldi klasa hafa verið stofnaðir um allt land. Á meðal þeirra matarklasar.

Matarklasarnir eru orðnir átta, þar af eru sjö klasar ** komnir vel af stað. Hér á Grænum síðum og korti getur þú kynnt þér hverjir starfa undir hvaða klasa með því að slá inn nafn fyrirtæksins eða starfseminnar hér í leitarreitina á Grænum síðum, eða þú skoðar alla klasa undir Vottanir/Viðmið:Klasar eða þú leitar undir þeim vörum sem þú hefur áhuga á undir Vörur:Heimavinnsla en þar eru aðilar flokkaðir eftir vöruframleiðslu sé það eðli starfsemi þeirra. Undir  Vörur:Heimavinnsla sérð þú einnig önnur verkefni s.s. Beint frá býli og einstaka frambjóðendur heimavinnsluafurða flokkaða eftir framboðsvörum sínum.

Með því að smella á aðilana getur þú bæði séð þá á korti og hvaða flokka aðra þeir falla undir og þannig aftur þrætt leiðina til annarra tengdra aðila og málefna. Tilgangurinn með þessum ítarlegu rannsóknum og skráningum á framboðinu í landinu er að gefa yfirsýn á fjölbreytnina og gróskuna sem nú þegar er staðreynd um allt land, og hjálpa til við að efla hana enn frekar.

*Sjá rit Impru „Samstarf í samkeppni“.

**Matarklasi Suðurlands, Veisla að vestan, Austfirskar krásir, Ríki Vatnajökuls, Matur úr Eyjafirði,Þingeyska matarbúrið og Matarkistan Skagafjörður. Matarklasi Vesturlands hefur verið stofnaður en er ekki komin það langt af stað að hægt sé að skrá aðila.

Einkunn

Íslenskur brjóstsykur slær í gegn - viðtal við Svandísi Kandís

Sæl Svandís. Ég man eftir því fyrir nokkrum árum að sjá heimagerðan brjóstsykur hjá þér og minntist þess þá að amma mín Guðbjörg Pálsdóttir gerði oft brjóstsykur. Hvítan piparmyntubrjóstsykur með rauðum röndum sem hún klippti í mola á listifenginn hátt. Við börnin sátum agndofa og horfðum á þennan galdur. Hún amma mín gekk í húsmæðraskóla í Danmörku og hefur sennileg lært þetta þar.

Hvar lærðir þú fyrst að gera brjóstsykur Svandís?
Ég heillaðist af brjóstsykurgerð í Tívolíinu í Kaupmannahöfn og hafði mér þann draum að hanna íslenskan brjóstsykur sem væri sá eini sinnar tegundar hér á landi. Haustið 2008 fór ég síðan á námskeið til að halda námskeið.

Brjóstsykurgerð á Íslandi hefur ekki verið almenn en hér á árum áður var þó eitthvað um hana og þá hjá frekar heldra fólki sem lærði brjóstsykurgerðina í Danmörku. Konur sem fóru til Kaupmannahafnar í húsmæðraskóla lærðu einmitt þessa iðn þar og komu með hana heim. En Brjóstsykurgerð hefur aldrei verið almenn hér á landi.

Á Vísindavefnum segir svo um brjóstsykur: „Orðið brjóstsykur þekkist í málinu að minnsta kosti frá því um miðja 19. öld. Það er tökuorð úr dönsku brystsukker og er sömuleiðis 19. aldar orð í Danmörku. Upphaflega var um að ræða einhvers konar lyf við brjóstverkjum sem bætt var með sykri. Þaðan kemur tengingin við brjóst. Smám saman fékk orðið nýja merkingu og var notað um sætindi, sæta mola. Í þeirri merkingu barst orðið hingað. Brystsukker virðist nú horfið að mestu úr dönsku máli.“

Afar okkar og ömmur tala um bolsíur og slikkerí, bolsíur um brjóstsykur og svo slikkerí um sælgæti almennt.

En kandís man ég vel eftir en áður fyrr var hann seldur á þræði og var slíkur kandísstrangi kallaður sköndull. Litlir einstakir molar voru aftur á móti kallaðir kandískörtur. Í dag fæst kandís í molum og á prikum, þráðurinn hefur runnið sitt skeið á enda.

Var brjóstsykursgerðin strax viðskiptahugmynd hjá þér eða bara ætluð til heimabrúks?
Ég ætlaði mér að vera bara í námskeiðshaldi og búa til brjóstsykur fyrir fjölskyldu og vini og var í því fyrstu 2 árin.

Hvað varð síðan til þess að þér datt í hug að framleiða brjóstsykur til að selja?
Mér bauðst að taka þátt í Handverksskúrnum hér á Selfossi og þá kviknaði þessi hugmynd um að fara að framleiða. Ég tók einnig þátt í Jólaþorpinu á Selfossi.

Stendur þú ennþá í því að halda námskeið eða einbeitir þú þér alveg að framleiðslu og markaðssetningu?
Ég held bæði stór sem smá námskeið, mest af svokölluðum örnámskeiðum en þau eru frekar hugsuð sem skemmtun en að læra brjóstsykurgerð. Þar fá allir að fylgjast með hvernig brjóstsykur er gerður og fá svo að búa sér til sína eigin mola eða sleikjó. Örnámskeiðin hafa verið gífurlega vinsælt hjá bekkjartenglum.

Hvernig hefur þér gengið að koma fyrirtækinu af stað?
Það hefur gengið vonum framar og brjóstsykurinn selur sig sjálfur en ég nota facebook og internetið mjög mikið til markaðsetningar og svo er ég með heimasíðuna www.kandis.is. Ákvað að fá bókhaldsfyrirtækið Hagsýn í Reykjavík til að sjá um allt sem viðkemur bókhaldinu en það fyrirtæki sérhæfir sig í að aðstoða frumkvöðla og þær eru hreint úr sagt frábærar. Þær sjá um allt meðan ég bý til minn brjóstsykur og ég þarf engar áhyggjur að hafa af bókhaldinu.

Finnur þú fyrir stuðningi við þig sem frumkvöðul í samfélaginu?
Ég fékk styrk frá Atvinnuþróunarfélagi Suðurlands í vor og það fleytti mér aðeins áfram og gaf mér líka trú á því sem ég er að gera. En frumkvöðlaumhverfið hér á Íslandi er einn stór kóngulóarvefur. En ég komst í kynni við frumkvöðlafélagið KVENN og í gegnum það fór ég á ráðstefnuna EWIIN 2011 sem var haldin í Hörpu núna í haust þar sem 300 konur alls staðar frá Evrópu komu saman og svo er ég í frumkvöðlahópi fyrir konur sem heitir Korka en hann er starfandi á Facebook og er hittingur hjá þeim einu sinni í mánuði og í gegnum þann hóp eru haldnir ýmsir fundir/hittingar fyrir konur. Í síðustu viku var t.d. upplýsingafundur frá SVANNA lánatryggingasjóði kvenna og nýsköpunarþjónustu Landsbankans.

Hvað finnst þér vanta upp á að hægt sé að byggja upp öfluga framleiðslu frumkvöðla á Íslandi?
Það er að heilbrigð samkeppni er GÓÐ! Frumkvöðlar virðast yfirleitt vera hræddir við samkeppni og vinna ekki saman. Bara sem dæmi þá hefur t.d. farið ótrúlegur tími í það að finna út úr því hvar hægt sé að kaupa góða poka.

Það sem mér finnst vanta er að styrktarsjóðir, sem eru fjölmargir, hafi sama form á styrkumsóknum. Í dag þarf ég helst að vera með sér útgáfu af viðskipta- og rekstraráætlunum fyrir hvern sjóð sem ég reyni að sækja um og þar sem ég er ekki viðskiptafræðingur eða langskólagengin þá gefst ég oft upp því ég fæ þetta allt í hausinn aftur.

Svo virðist það vera að sjóðirnir hafi litla trú á kvenn-frumkvöðlum sem er furðulegt því við konur erum mjög passasamar og æðum nú ekki út í neina vitleysu.

Mér finnst einnig að verð á leyfum til framleiðslu og stofnunar fyrirtækis mætti vera lægra fyrir frumkvöðla þannig að fólk fari frekar út í að stofna eigið fyrirtæki.

Hvaða stefnu hefur þú varðandi innihaldsefnin í brjóstsykrinum þínum?
Ég ákvað strax að reyna að hafa hann sem náttúrulegastan þ.e. án allra aukefna og hafa litarefnin þau bestu sem völ er á, en ég kaupi þau beint frá Danmörku. Danir hafa mjög strangar reglur varðandi á E efnin. Cheerios morgunkornið er t.d. bannað í danaveldi og það er vegna litarefnanna sem í því eru. Engin aukefni s.s. þurrk-, bindi-, rotvarnar- og þráavarnarefni né bragðaukandi efna eru í vörunum mínum.

Hvert stefnir þú Svandís?
Minn draumur er að opna litla verslun/vinnustofu, þar sem gestir og gangandi geta komið og fylgst með hvernig brjóstsykur er gerður, svipað og litla búðin/vinnustofan í Tívolíinu í Kaupmannahöfn þar sem hægt er að fylgjast með og fá svo að smakka á heitum molum.

Takk Svandís og megi draumur þinn um búðina rætast!

Molarnir frá Svandísi Guðmundsdóttur (Svandísi Kandís) fást hjá Sjafnarblómum & Dótahúsinu á Selfossi, Blómabúð Akureyrar, Kaupangi á Akureyri, Búbót bændaverslun í Þingborg, Sunnlenska sveitamarkaðinum á Hvolsvelli,Frú Laugu - bændamarkaði og Búrinu sælkeraverslun og kaffihúsum Kaffitárs, Blómabúðinni Burkna Hafnarfirði, Kaffi Kolviðarhóli í Hellisheiðarvirkjun, Mýrinni í Kringlunni, blómabúðinni Hverablómum í Hveragerði og blómabúðinni 18 Rauðum Rósum í Kópavogi.

Ljósmyndir: Nokkur dæmi af brjóstsykurframleiðslu Svandísar.

Einkunn