Matarklasi Suðurlands og Vestmannaeyja hefur það að markmiði að varðveita og hefja til vegs og virðingar hefðir úr héraði í matargerð í anda hinna alþjóðlegu „Slow Food/Hægrar matarmenningar“ samtaka. Með því að nýta hráefni úr næsta nágrenni okkar svo sem unnt er styrkjum við matvælaframleiðslu og aukum fæðuöryggi þjóðarinnar. Það styttir auk þess flutningsleiðir, minnkar mengun og sparar flutningskostnað.

Sjá aðila í Matarklasa Suðurlands hér á Grænum síðum í yfirflokknum Vottanir og viðmið undir flokknum „Matarklasi“ og í yfirflokknum Vörur í flokknum „Heimavinnsla“ en þar er eru allir matarklasar og matarverkefni flokkuð undir þeim vörum sem þeir bjóða upp á. Á Græna kortinu ásamt öðrum matarklösum og beinsöluaðilum á öllu landinu í nokkrum flokkum. T.d. í flokkunum „Heimavinnsla og Nýsköpun í heimabyggð“.

Meginmarkmið matarklasans „Þingeyska matarbúrið - matur úr héraði“ er að stuðla að auknu heildarvirði svæðisins og meiri sjálfbærni þess í efnahagslegu og menningarlegu tilliti. Lögð er áherslu á að þróa, framleiða og kynna vörur og þjónustu sem byggja á Þingeysku hráefni og matarhefð. Þingeyska matarbúrið tekur þátt í samstarfsverkefnum bæði innanlands og alþjóðlegum enda gefi þau tilefni til aukins árangurs eða stuðli með öðrum hætti að framgangi verkefnisins.

Sjá aðila í Þingeyska Matarbúrinu hér á Grænum síðum í yfirflokknum Vottanir og viðmið undir flokknum „Matarklasi“ og í yfirflokknum Vörur í flokknum „Heimavinnsla“ en þar er eru allir matarklasar og matarverkefni flokkuð undir þeim vörum sem þeir bjóða upp á  Á Græna kortinu ásamt öðrum matarklösum og beinsöluaðilum á öllu landinu í nokkrum flokkum. T.d. í flokkunum „Heimavinnsla og Nýsköpun í heimabyggð“.

Í gær var undirritaður samningsrammi um orkusölu til kísilmálm- og sólarkísilverksmiðju, sem áformað er að reisa í Ölfusi, rétt vestan Þorlákshafnar. Væntanlegur kaupandi er Thorsil ehf, félag sem kanadíska fyrirtækið Timminco Limited og Strokkur Energy ehf stofnuðu saman um verkefnið. Timminco rekur eina kísilmálmverksmiðju í Kanada. Stjórn Timminco samþykkti samningsrammann fyrir sitt leyti í fyrri viku og stjórn Orkuveitu Reykjavíkur á fundi í dag.

Síðasti áfangi í uppbyggingu verksmiðjunnar verður til framleiðslu á kísilhleifum, sem notaðir eru við gerð sólarrafhlaðna. Það er Timminco sérlega mikilvægt að geta notað umhverfisvænan orkugjafa við uppbyggingu verksmiðjunnar.

Um er að ræða sölu á 85 megavöttum til 20 ára. Afla á orkunnar frá Hverahlíðarvirkjun og er um að ræða alla framleiðslu virkjunarinnar. Umhverfismati vegna hennar er lokið. Fjármögnun hennar var tryggð að hálfu leyti með hagstæðu láni frá Evrópska fjárfestingabankanum. Það var afgreitt af hálfu bankans í nóvember síðastliðnum og var fyrsta erlenda fjármögnun sem íslenskt fyrirtæki hafði samið um frá hruni fjármálakerfisins haustið 2008. Fjárfestingin í virkjuninni nemur um 30 milljörðum króna og verður ekki ráðist í frekari framkvæmdir við hana fyrr en fjármögnun er lokið og fyrir liggur endanlegur sölusamningur á orku.

Áformað er að reisa verksmiðjuna á nýjum iðnaðarlóðum, sem verið er að skipuleggja vestan byggðarinnar í Þorlákshöfn. Heildarfjárfesting í henni er á þessu stigi áætluð 162 milljónir evra, sem svarar til um 28,5 milljarða íslenskra króna. Áfangar áformaðrar uppbyggingar eru þrír, á árunum 2013 til 2014. Nú þegar starfa sex verkfræðingar og stjórnendur við verkefnið hér á landi.

Á byggingartíma er gert ráð fyrir 350 til 400 ársstörfum við verkefnið og að 160 manns muni starfa við verksmiðjuna fullbyggða. Talið er að tilkoma verksmiðjunnar muni hafa áhrif á vinnumarkað í Þorlákshöfn og Ölfusi, í Hveragerði, í Árborg og á Reykjavíkursvæðinu.
Í samningsrammanum er tekið á helstu efnisatriðum hugsanlegs orkusölusamnings. Samkomulagið er ekki bindandi og er stefnt að því að ljúka samningi milli aðila á næstu mánuðum. Miðað við þekktar forsendur og spár, er gert ráð fyrir að arðsemi byggingar Hverahlíðarvirkjunar verði í samræmi við þau markmið sem sett voru fram í Heildarstefnu Orkuveitu Reykjavíkur, sem samþykkt var einróma í stjórn OR í lok árs 2009.

Klasar eru samstarfsform, einskonar „samstarf í samkeppni“ * sem hefur þann tilgang að styðja við uppbyggingu og samstarf milli aðila (fyritækja, stofnana og sveitarfélaga) til framgangs ákveðinna málefna s.s. matvælaframleiðslu, menningartengdrar ferðaþjónustu o.fl. Nýsköpunarmiðstöð Íslands hefur að tilstðuðlan opinberra aðila haft umsjón með því að kynna klasaformið í samvinnu við atvinnuþróunarfélögin og fjöldi klasa hafa verið stofnaðir um allt land. Á meðal þeirra matarklasar.

Matarklasarnir eru orðnir átta, þar af eru sjö klasar ** komnir vel af stað. Hér á Grænum síðum og korti getur þú kynnt þér hverjir starfa undir hvaða klasa með því að slá inn nafn fyrirtæksins eða starfseminnar hér í leitarreitina á Grænum síðum, eða þú skoðar alla klasa undir Vottanir/Viðmið:Klasar eða þú leitar undir þeim vörum sem þú hefur áhuga á undir Vörur:Heimavinnsla en þar eru aðilar flokkaðir eftir vöruframleiðslu sé það eðli starfsemi þeirra. Undir  Vörur:Heimavinnsla sérð þú einnig önnur verkefni s.s. Beint frá býli og einstaka frambjóðendur heimavinnsluafurða flokkaða eftir framboðsvörum sínum.

Með því að smella á aðilana getur þú bæði séð þá á korti og hvaða flokka aðra þeir falla undir og þannig aftur þrætt leiðina til annarra tengdra aðila og málefna. Tilgangurinn með þessum ítarlegu rannsóknum og skráningum á framboðinu í landinu er að gefa yfirsýn á fjölbreytnina og gróskuna sem nú þegar er staðreynd um allt land, og hjálpa til við að efla hana enn frekar.

*Sjá rit Impru „Samstarf í samkeppni“.

**Matarklasi Suðurlands, Veisla að vestan, Austfirskar krásir, Ríki Vatnajökuls, Matur úr Eyjafirði, Þingeyska matarbúrið og Matarkistan Skagafjörður. Matarklasi Vesturlands hefur verið stofnaður en er ekki komin það langt af stað að hægt sé að skrá aðila.

Tilraunarækt á svokallaðri repju hérlendis þykir lofa afar góðu. Úr fræjum plöntunnar er gerð lífdísilolía og fóðurmjöl.

"Ég sé þetta þróast þannig að þetta verði viðbótartekjulind fyrir bændur sem geta framleitt eldsneyti eða matarolíu fyrir sjálfa sig og sömuleiðis fóðurmjöl. Þetta eru vörur sem annars þarf að flytja inn í landið og borga fyrir með gjaldeyri," segir Jón Bernódusson, verkfræðingur á rannsóknar- og þróunarsviði Siglingastofnunar.

Um þriggja ára tilraunaverkefni er að ræða sem hófst á vegum Siglingastofnunar í fyrra og er unnið í samstarfi við Landbúnaðarháskólann og nokkra bændur hér og þar um landið. Fyrsta árið var sáð repju og systurtegundinni nepju í tíu hektara og misheppnaðist sumt vegna mistaka. Á næsta ári á að taka uppskeru af fimmtíu hekturum og sumarið 2011 verða tvö hundruð hektarar lagðir undir. Gerð er tilraun með mismunandi jarðveg og aðferðir.

Jón segir fyrstu uppskeruna benda til þess að afraksturinn hérlendis geti orðið um allt að þriðjungi meiri en gerist í Evrópu, eða yfir fjögur tonn á hektara. "Repjan nærist mikið á birtunni og hún er meiri hér yfir sumartímann því við erum með miðnætursólina," útskýrir hann.

Verkefnið ber heitið Umhverfisvænir orkugjafar. Jón segir að úr um þriðjungi uppskerunnar fáist olía sem megi annars vegar sía og fá matarolíu eða hins vegar bæta í hana tréspíra og sóda og fá þannig góða lífdísilolíu sem megi nota á bæði skip og bíla í stað hefðbundinnar olíu. Úr tveimur þriðju hluta uppskerunnar er síðan hægt að gera fóðurmjöl. Jón segir verðmæti mjölsins eins vera það sama og tilkostnaðinn við ræktunina. Því megi segja að olían sé frí. Hluti af hugmyndafræðinni er að Íslendingar geti með ræktun repju orðið sjálfir sér nógir með olíu á skipaflotann. Jón segist ekki geta svarað því hvort það geti orðið raunhæfur kostur fjárhagslega séð.

"Það fer eftir því hvernig stjórnvöld ætla að skattleggja. Mitt verkefni er að kalla fram umhverfisvænan orkugjafa - síðan verða stjórnvöld að meta það hvort þau ætla að skattleggja hann eða ekki," segir Jón og bendir á að á hverjum hektara repjuakurs bindist um sex tonn af koltvísýringi á ári. Losun koltvísýrings með brennslu þess eldsneytis sé hins vegar tvöfalt minni, eða þrjú tonn.