Náttúran.is

Náttúrumiðlæg heimspeki

Hin náttúrumiðlæga heimspeki segir að náttúran sjálf hafi innra gildi alveg óháð því hvort að hún nýtist manninum eður ei.  Þannig hefur hundurinn rétt til að lifa jafnvel þótt að eigandinn sé orðinn hundleiður á honum og hafi af honum lítið gagn.  Samkvæmt þessu sjónarmiði hefur náttúran rétt til þess að vera til jafnvel þótt að hún sé ekki nýtt eða heimsótt.

Einkunn

Lambagrasið í blóma

Bleikir kollar krýna mel, kallast grasið lamba*...og botnaðu nú. Allavega er lambagrasið komið í blóma og vekur upp löngun til kveðskapar.

Á floraislands.is segir svo um lambagrasið:
Lambagras (Silene acaulis) er ein af algengustu jurtum landsins.  Það vex á melum, söndum og þurru graslendi.  Það vex jafnt á láglendi sem hátt til fjalla, víða í 1100-1200 m hæð á Tröllaskaga. Það hefur hæst fundist í 1440 m hæð á Hvannadalshrygg. Lambagrasið myndar sérkennilegar, ávalar þúfur með langri og sterkri stólparót niður úr. Það blómgast fremur snemma á vorin.

Ljósmynd: Lambagras, Guðrún Tryggvadóttir.
*Höfundur óþekkur en þó ekki.

Einkunn

Reykjanesferðir Landverndar og Ferðafélagsins að hefjast

Í sumar ætla Landvernd og Ferðafélag Íslands að halda uppteknum hætti og ferðast um jarðhitasvæði á suðvesturhorninu í fylgd jarðfræðinga. Fyrsta ferð verður farin 30. maí og er áætlað að ganga um gossprungusvæði vestast á Reykjanesskaga. Önnur ferð er áætluð 13. júní og verður þá farið að Ölkelduhálsi og gengið í Reykjadal þar sem ferðalöngum gefst kostur á að baða sig í heitri Varmánni og að síðustu 4. júlí verður farið að Trölladyngju þar sem gengið verður um hin litríku Sog og að Hvernum eina. (Sjá nánari lýsingu hér að neðan.)

Leiðsögumenn í ferðum sumarsins verða jarðfræðingarnir Sigmundur Einarsson og Kristján Jónasson. Þeir starfa báðir á Náttúrufræðistofnun og eru þeir meðal höfunda skýrslu um háhitasvæði á Íslandi sem unnin var í tengslum við gerð rammaáætlunar um vernd og nýtingu náttúrusvæða.

Áfangastaðir sumarsins eiga það sameiginlegt að búa yfir merkum jarðminjum og einstakri náttúrufegurð, auk þess að vera álitnir gjöful orkuvinnslusvæði. Tilgangur okkar er að fræðast um jarðfræði Reykjaness og njóta um leið útivistar í einkar sérstæðri náttúru. Hugmyndir um að stofna eldfjallagarð á Reykjanesi hafa lengi verið við lýði og má lesa sig til um það efni á vef Landverndar.

Ferðirnar eru í boði Landverndar og Ferðafélags Íslands og eru þær ferðalöngum að kostnaðarlausu.
Vinsamlegast skráið þátttöku á vef Ferðafélagsins: www.fi.is eða sendið póst með upplýsingum um nafn, netfang og síma á fi@fi.is

Reykjanes - Reykjanestá - Gunnuhver
Sunnudagur 30. maí kl. 10.00-17.00
Brottför frá Mörkinni 3
Leiðsögumenn Sigmundur Einarsson og Kristján Jónasson, jarðfræðingar

Ekið á Reykjanes um Hafnir. Litast um við Reykjanesvirkjun. Gengið frá bílastæði við Reykjanesvita vestur að gossprungunni frá 1226 og skoðuð ummerki eftir gosið, en gossprungan var bæði á landi og í sjó. Gengið á Valahnúk og horft yfir brimurðina og Reykjanestá. Gengið að hverasvæðinu og litið á Gunnuhver og Reykjanes-Geysi. Skoðaðar skjálftasprungur. Ekið til baka um Grindavík. Nokkur ganga en ekki erfið.

Ölkelduháls - göngu- og baðferð
Sunnudagur 13. júní kl. 10.00-17.00
Brottför frá Mörkinni 3
Leiðsögumaður Kristján Jónasson jarðfræðingur

Ekið að Brúnkollublettum við Ölkelduháls og litast um. Gengið niður í Reykjadal og hverasvæðið skoðað. Bað í Reykjadalsá. Gengið áfram niður dalinn og upp Hverakjálka til baka. Jarðskjálftasprungur skoðaðar á Bitru. Ekið til baka til Reykjavíkur. Nokkur ganga en ekki erfið.

Trölladyngja - gönguferð
Sunnudagur 4. júlí kl. 10.00-17.00
Leiðsögumaður Sigmundur Einarsson jarðfræðingur

Ekið að Trölladyngju um Afstapahraun. Gengið á Trölladyngju. Þaðan í Sog og að Djúpavatni og Grænavatni. Vestur yfir hálsinn að Hvernum eina og eftir Oddafelli að Höskuldarvöllum í rútuna. 6 klst. ganga.
Trölladyngja er austan við Höskuldarvelli. Frá vegi við rætur fjallsins er fremur létt ganga upp á dyngjuna og þaðan er fagurt útsýni yfir Sogin sem er afar litríkt hitasvæði sem er falið inni á milli fjallanna. Þar er litríkur hveraleir og grænn gróður sem kemur flestum á óvart sem koma þarna í fyrsta sinn.
Þarna er fjölbreytt og skemmtilegt landslag, vindsorfnar móbergsbríkur og klettar í margvíslegum myndum. Gengið verður vestan undir Núpshlíðarhálsi um fjölbreyttar gígaraðir að Selsvöllum sem er ein af helstu gróðurvinjum skagans. Þaðan er gengið að Hvernum eina og síðan tilbaka eftir Oddafelli. Gufurnar frá Hvernum eina sáust frá Reykjavík á góðviðrisdögum um 1890.

Einkunn

Auðlind –Náttúrusjóður veitir styrki til endurheimtar votlendis

Auðlind-Náttúrusjóður veitti sína fyrstu styrki til verndunar og endurheimtar votlendis í Þjóðminjasafni Íslands mánudaginn 17. maí. Frú Vigdís Finnbogadóttir, verndari sjóðsins afhenti styrkina, en Þröstur Ólafsson, formaður Auðlindar hélt erindi um stefnu og starfsemi sjóðsins.

Verkefni sem hljóta fyrstu styrki Auðlindar – náttúrusjóðs, 17. maí 2010:

1. Fuglavernd, fyrir verkefnið ,,Votlendisendurheimt – Friðlandið í Flóa“.
Markmið verkefnisins er að fylla upp í 730 m langan skurð sem liggur um miðbik Friðlandsins í Flóa við bakka Ölfusár, sem Fuglavernd hefur haft umsjón með síðan 1997. Þannig vilja styrkþegar færa landið aftur í fyrra horf, endurheimta votlendi, binda kolefni og auka fjölbreytni lífríkis, þar á meðal fuglalífs

2. Sigurkarl Stefánsson, fyrir verkefnið ,,Endurheimt votlendis í landi Setbergs í Litla Langadal á Skógarströnd“.
Markmið verkefnisins er að endurheimta um 1 ferkílómeters votlendisflóa, sem ræstur var fram í dalbotninum fyrir um 35 árum síðan. Til þess þarf að fylla í skurði og tempra úrrennsli úr þeim og rof af völdum Setbergsár. Í framhaldi verður sett upp skilti þar sem árréttað verður að endurheimta votlendið sé griðland allra lífvera sem þar finnast.

3. Norræna húsið, fyrir verkefnið ,,Friðlandið í Vatnsmýrinni“
Verkefnið er samstarfsverkefni Norræna hússins, Háskóla Íslands, Reykjavíkurborgar og Fuglaverndar. Markmið verkefnisins er að endurbæta Friðlandið í Vatnsmýrinni með því að bæta vatnafar svæðisins, uppræta ágengar plöntur, endurhanna austasta hluta friðlandsins og setja upp fræðsluskilti um friðlandið og lífríki þess. Friðlandið í Vatnsmýrinni gegnir þýðingarmiklu hlutverki fyrir fuglafánu Tjarnarsvæðisins. Þar er varpland, uppeldisstöð og veturseturstaður fugla af fjölbreyttum tegundum. Til að fuglar sæki inn á friðlandið í meira mæli þá þurfa þar að vera búsvæði við þeirra hæfi en skki síst friður og öryggi fyrir fuglana. Gróðurfar svæðisins verður fært í sem næst upprunalegt horf og ágengar plöntur fjarlægðar. Fjarlægja á verulegt magn af uppfyllingu (jarðvegstipp) á austurhluta svæðisins og stækka þar með votlendið.

Mynd: Þröstur Ólafsson, formaður Auðlindar og Vigdís Finnbogadóttir, verndari Auðlindar ásamt styrkþegum, Sigurkarli Stefánssyni, Jóhanni Óla Hilmarssyni f.h. Fuglaverndar og Katrínu Ragnars f.h. Norræna hússins.
Ljósmynd Ragnhildur Sigurðardóttir

Einkunn

Vettvangsferð í Grunnafjörð – fuglafriðland og vegahugmyndir

Á laugardaginn efna Landvernd,Fuglavernd, Græna netið og Náttúruvaktin til vettvangsferðar í Grunnafjörð – í framhaldi af velheppnaðri ferð þangað í fyrrahaust. Í ferðinni verður athugað ríkulegt fuglalíf og spáð í áhrif hugsanlegra vegaframkvæmda á þetta svæði, sem nýtur alþjóðlegrar verndar sem friðland fugla. Ferðin hefst kl. 10 og er komið aftur í höfuðborgina síðdegis. Leiðsögumaður er Einar Þorleifsson en Mörður Árnason gerir grein fyrir framkvæmdahugmyndum og áhrifum þeirra á fuglalíf og náttúrufar. Farið verður um fjörðinn norðanverðan.

Fuglalíf í Grunnafirði eða Leirárvogi er nú með miklum blóma. Allir farfuglar eru komnir og norðlægir viðkomugestir í hópum á leirunum að fita sig upp áður en þeir halda áfram ferðinni til varpstöðva sinna á Grænlandi og heimskautaeyjum Kanada. Þarna er vænta mikilla hópa af margæs, tildru, rauðbrystingi og sanderlu. Innlendu fuglarnir eru flestir komnir á varplöndin en sumir þeirra halda þó áfram að heimsækja leirurnar í ætisleit, til dæmis stelkur, jaðrakan, lóuþræll og sendlingur. Brandendur, stórir og litskrúðugir andfuglar gætu verið á vappi að sía upp fæðu á leirunum. Brandöndin er ein af nýju fuglategundunum sem að hafa verið að nema land á síðustu árum í kjölfar loftslagsbreytinga með hlýnandi veðurfari og aukinni fuglavernd á meginlandi Evrópu. Þarna eru ernir og fálkar einnig tíðir gestir og nær dagleg sjón.

Við norðanverðan Grunnafjörð er einnig að finna fjölbreyttan gróður og merkilegar jarðfræði minjar frá lokum ísaldar. Þarna eru ernir og fálkar einnig tíðir gestir og nær dagleg sjón.

Undanfarin ár hafa verið uppi hugmyndir, einkum á Akranesi, um vegagerð á svæðinu með brú yfir ós Grunnafjarðar. Vegagerðin hefur enn uppi hugmyndir um að leggja hringveginn yfir Grunnafjarðarós. Í ferðinni verður gerð grein fyrir þessum hugmyndum og áhrifum hugsanlegra framkvæmda á fuglalíf og náttúrufar á svæðinu.

Farið verður frá BSÍ á laugardaginn, 22. maí, kl. 10.00 og er áætlaður komutími til Reykjavíkur aftur milli 16 og 17. Ferðalöngum er ráðlagt að taka með kíki og fuglabók ef til er, vera búnir til göngu í votlendi og taka með sér nesti.

Þátttökugjald er 2500 krónur, skráning í netfanginu sigrun.pals@simnet.is og í síma 866 9376 (Sigrún) fram á föstudag.

Komið með í áhugaverða og skemmtilega vorferð út í náttúruna!

Myndin er fengin úr skýrslu Akranesskaupstaðar um vegtengingu yfir Grunnafjörð. Ljósmynd: Jónas Guðmundsson. Af vef Umhverfisráðuneytisins.

Einkunn