Náttúran.is

Galdrafár geisar á Suðurlandi - svartir kettir, afturgöngur og skelfdir bæjarstjórar

Á Selfossi eru menn hræddir við ketti. Þeir hafa verið að lesa gamlar galdraskræður sem halda því fram að kettir séu djöfulóð dýr og svartir kettir séu beinlínis af hinu illa. Galdrafár hefur geisað í bæjarstjórninni, svo megnt að öll bæjarstjórnin greip til þess ráðs á síðasta kjörtímabili nota bene, að ganga að sem flestum köttum dauðum og krefjast þess að eftirlifandi kattarhræður yrðu hafðar í bandi á lóð eigenda sinna undir ströngu eftirliti.

Grunur leikur á að uppruna þessa galdrafárs megi rekja til Skruddu einnar, gamallar galdrabókar Flóa- og Skeiðamanna sem Bjarna Harðar tókst að grafa upp í dánarbúi bónda eins uppi á Skeiðum. Bæjarstjórnin komst í skrudduna og nú er fjandinn laus í bókstaflegum skilningi. Menn hafa einnig tekið eftir því að óvenjulega líflegur draugagangur hefur verið undanfarið í draugasafninu, og loga þar hrævareldar á næturnar. Nú er svo komið að jafnvel galdrakunnustu menn eru orðnir smeykir.

Gripið hefur verið til þess ráðs að setja upp sérstakt embætti kattafangara og gengur hann um með horn og klaufir í svörtum búningi og veiðir saklausar kisurnar og stingur þeim í skjóðu sína og drekkir kisunum síðan í hyl í Ölfusánni.  Hrelldir kattareigendur emja og veina og heyrst hefur að verið sé að magna seið gegn bæjarstjórninni. Fjölkyngnin í bæjarfélaginu á sér engin mörk enda hefur komið upp sú hugmynd að leita til geistlegra manna, þ.e. presta til þess að reyna að kveða niður þetta illvíga galdrafár. Einn presturinn sást um daginn vera að fylgjast með þegar lífsýni var tekið úr Bobby Fischer, en aðrir segja að Fischer gangi nú laus og sé farinn að tefla fjöltefli á fimmtudagskvöldum í Sunnlenska bókakaffinu og eru víst fáir sem standast honum snúning.

En hvað á að gera? Kvittur hefur komið upp um að kattaútrýmingarherferðin sé einungis upphafið á einhverju meira og stærra. Nornir í Árborg mega víst fara að vara sig enda gætu galdrabrennur orðið næsta skref. Einhver þóttist sjá nakta konu á kústskafti fljúga yfir Kentucky Fried Chicken staðnum á miðvikudagskvöldið og einhver annar sagðist hafa séð Meistarann úr Meistaranum og Margarítu eftir Búlgakov fá sér pylsu í pylsuvagninum. Aðrir halda því fram að brennisteinsfnykur sé farinn að berast úr áhaldahúsinu og einhver þóttist sjá Fást sjálfan bregða sér inn í Krónuna að kaupa lakkrís.

En bæjarstjórnin er með stjórn á þessu öllu saman, eða það segir hún a.m.k. og á meðan fer köttum í Árborg ört fækkandi.

Ljósmynd: Kötturinn Lísa, frjáls læða, Guðrún Tryggvadóttir.

Einkunn

Unnið að aukinni vernd friðaðra fugla

Svandís Svavarsdóttir umhverfisráðherra hefur sett af stað vinnu til að bregðast við rannsóknum Náttúrufræðistofnunar Íslands sem sýna fram á að skothögl finnast í fimmta hverjum erni og fjórða hverjum fálka sem fundist hafa dauðir hér á landi. Báðar tegundirnar eru friðaðar og skráðar á válista vegna þess hve fáliðaðir stofnarnir eru. Talið er að 65 varppör séu í íslenska arnarstofninum og 300 – 400 pör í fálkastofninum.
Í kjölfar niðurstöðu rannsókna Náttúrufræðistofnunar hefur umhverfisráðherra ákveðið að semja reglugerð sem fjallar meðal annars um verslun með friðaða fugla. Hún verður unnin í samráði við Náttúrufræðistofnun Íslands og Umhverfisstofnun Þá verður Umhverfisstofnun falið að efla fræðslu um bann við veiðum á örnum og fálkum.

Frétt Náttúrufræðistofnunar um rannsóknir á fálkum og örnum.

Ljósmynd: Þessi fálki var rannsakaður og hann reyndist vera með skotsár á höfði og baki. Mynd: Ólafur K. Nielsen.

Einkunn

Kálflugan, meindýr í kálgarðinum

Kálflugan barst hingað til lands um 1930, sennilega með rófum*. Þann 20. júní er kálflugan (Delia radicum) hvað sprækust að leggja egg í kálgarðana okkar en reikna má með sex dögum fyrir og sex dögum eftir þ 20. júní (gildir fyrir árið 2009 en er örlítið mismunandi milli ára).

Lýsing á kálflugunni og lífsferli hennar:

Flugurnar eru um 6 mm langar og svipar til húsflugna (sjá 1. mynd). Karldýrið er steingrátt og þétthært, en kvendýrið er ljósgrátt silfurgrátt og gishært. Kvendýrið er með keilulaga afturbol, en afturbolurinn á karlinum er grannur og jafnbola. Bil milli augna ofan á höfði er mun meira hjá kvendýrinu en karldýrinu og utan um augu kvendýrsins er áberandi silfurgrár hringur.

Eggin eru um það bil 1 mm að lengd, íbjúg, hvít eða mjólkurlit. Eftir bugnum liggur djúp rauf og eftir endilöngu egginu liggja greinilegar gárur. Framendi eggsins er hálfkúlulaga, en afturendinn þverstýfður.

Nýklaktar lirfur eru um 1 mm að lengd, en fullvaxnar tæpur sentimetri. Lirfurnar eru hvítar, fótalausar og höfuðið rýrt. Á framenda lirfunnar eru tveir svartir bitkrókar. Á afturendanum eru tvö öndunarop og auk þess 12 vörtur og er lögun þeirra og staðsetning einkennandi fyrir tegundina.

Púpan er svokölluð „tunnupúpa“, þ.e. a.s. hin raunverulega púpa liggur innan í hylki sem myndað er af næstsíðustu lirfuhúð. Púpan er ljósbrún rauðbrún, 6–7 mm að lengd. Lögun og staðsetning vartna á afturenda er sú sama og hjá lirfunni og er því einnig auðvelt að greina púpuna frá púpum annarra tegunda.

Einkunn

Lóan er komin

Lóan hefur lengi verið okkar helsti vorboði. Sagt er í þekktu ljóði að hún komi og kveði burt snjóinn og leiðindin en lóan hefur oft verið yrkisefni skálda. Lóan er algengur varpfugl hér á landi og er stofn hennar sterkur. Hún er farfugl og sjást fyrstu lóurnar oftast í lok mars eða byrjun apríl. Hún heldur sig að fyrstu við ósar og ár en kjörlendi lóunnar eru móar og melir þar sem hún verpir. Sagt er að hegðun lóunnar geti sagt til um veður.

Einkunn

Gæludýr

Áður en farið er út í það að fá sér gæludýr þarf að velta fyrir sér nokkrum hlutum: Hefur þú tíma fyrir gæludýrið? Mjög vel þarf að sjá um öll dýr, fugla og fiska sem ketti og hunda. Mikilvægt er að þau séu á góðu og fjölbreyttu fæði. Þau þurfa einnig mikla hreyfingu og félagskap. Útivera er mikilvæg fyrir öll dýr, ekki bara hunda og ketti. Farðu með dýrin þín út undir bert loft, hægt er að fara með búrdýr í hlýju veðri út á svalir eða út í garð.

Einkunn