Náttúran.is

Aska dregur úr loftgæðum á höfuðborgarsvæðinu

Aska frá svæðinu í kringum Eyjafjallajökul berst um þessar mundir yfir höfuðborgarsvæðið en hvöss suðaustlæg átt er ríkjandi á Suðurlandi. Gildi svifryks hafa hækkað hratt síðustu klukkustundir og er líklegt að hálftímagildi geti verið yfir mörkum af og til. 

Líklegt er að svifryksgildin sveiflist til frá einni klukkustund til annarar en ekki er öruggt að sólarhringsheilsuverndarmörkin fari yfir 50 míkrógrömm á rúmmetra í dag. Á hádegi í dag 3. september, var hálftímagildi svifryks í mælistöðinni á Grensásvegi 110 míkrógrömm á rúmmetra.

Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur fylgist náið með loftgæðum borgarinnar og sendir frá sér viðvaranir og leiðbeiningar ef ástæða þykir til.  Heilbrigðiseftirlitinu þykir ástæða til að benda þeim á sem eru með viðkvæm öndunarfæri s.s. lungnasjúkdóma eða astma að vera innandyra og bendir á leiðbeiningar á heimasíðu Umhverfisstofnunar um hvernig bregðast skuli við menguna af völdum öskufoks.

Áhugasamir geta fylgst með styrk svifryks á vefmæli á heimasíðu borgarinnar reykjavik.is en hann sýnir styrkinn á mælistöðinni við Grensásveg. Heilsuverndarmörkin eru 50 míkrógrömm á rúmmetra

Einkunn

Grænt Íslandskort - grænu lausnirnar á öllu landinu

Grænt Íslandskort en samvinnuverkefni Náttúran.is og alþjóðlega verkefnisins Green Map® System og Land- og ferðamálafræðistofu Háskóla Íslands en kortið byggist á flokkunarkerfi Green Map og umfangsmikilli leit Náttúran.is að viðskiptatækifærum, fyrirtækjum, vörum og þjónustu sem talist geta sjálfbær, umhverfisvæn eða á einhvern hátt hlekkur í grænni vitundarvakningu hér á landi. Þessir aðilar hafa verið flokkaðir í 97 flokka á Græna kortinu, auk þess sem þeir eru skilgreindir og skráðir á Grænar síður sem er grunnurinn fyrir Græna Íslandskortið. Kortið birtist á íslensku á Náttúran.is, á ensku á Nature.is og á þýsku á Natur.is í samhengi við það gríðarlega magn af umhverfisupplýsingum, vottunartengingum og efnisgreinum sem tengjast viðkomandi á einn eða annan hátt.

Náttúran.is starfar eftir þeirri sannfæringu að með vitundarvakningu og þátttöku almennra neytenda sé hægt að nota markaðsöflin til þess að leysa mörg af þeim umhverfisverkefnum sem heimurinn stendur frammi fyrir í dag, hvort sem þau eru staðbundin eða hnattræn. Ef allir velja frekar umhverfisvænar lausnir næst árangur, annars ekki.

Skoða Græna Íslandskortið.

Einkunn

Vistvæn innkaupaviðmið fyrir bílþvott

Flestar sjálfvirkar eða hálfsjálfvirkar bílaþvottastöðvar byggja á háþrýstiþvotti og burstaþvotti. Einnig er oft undirvagn bílanna þveginn og eykur það vatnsnotkunina. Stundum eru sérstakir dekkjaburstar einnig til staðar.

Þvottur á hverjum bíl tekur yfirleitt 6-8 mínútur og eru þvegnir um 20.000 bílar á ári í meðalstórri bílaþvottastöð fyrir fólksbíla. Ekki er enn til algjörlega umhverfisvæn bílaþvottastöð á Íslandi og er þar viðskiptatækifæri fyrir einhvern sem vill marka sér sérstöðu á markaðnum.

Notkun á háþrýstiþvotti dregur úr vatnsnotkun. Samt sem áður þarf 250 til 400 lítra af vatni til að þvo einn bíl. Efni sem notuð eru eru freyðisjampó og fituleysir, auk ýmissa annarra sérhæfðra efna.

Umhverfisáhrif frá venjulegri bílaþvottastöð eru mikil einkum á veturna. Frá þvottastöðunum koma skaðlegir málmar eins og blý, króm, nikkel, kadmíum og sínk. Einnig losa bílaþvottastöðar talsvert magn af olíuefnum og þurfa að vera með mjög góða olíuskilju. Mikið af lífrænum efnum er einnig í afrennsli bílaþvottastöðva og tengist magnið tensíðum sem eru í hreinsiefnunum.  Ftalatið DEHP sem hefur neikvæð áhrif á heilsu getur verið í afrennsli og einnig háarómatískar olíur sem taldar eru hugsanlega skaðlegar.

Að lokum má nefna að afrennsli frá bílaþvottastöðvum getur verið með mjög hátt sýrustig eða mjög lágt sýrustig, og miklar sveiflur geta verið á sýrustigi. Allt gerir þetta það að verkum að mjög erfitt er að hreinsa afrennsli frá bílaþvottastöðvum og bílaþvottastöðvar geta reyndar valdið tjóni á hreinsikerfum sem fyrir eru.

Í umhverfisvænum bílaþvottastöðum erlendis fer þó fram viss hreinsun á affallsvatninu áður en því er veitt inn í almenna fráveitukerfið. Afrennsli frá bílaþvottastöðvum er yfirleitt skaðlegt lífríkinu nema hreinsibúnaður umfram olíuskilju sé fyrir hendi.

Það er því til mikils að vinna að fara á umhverfisvænar bílaþvottastöðvar þar sem notuð eru fituleysar sem byggðir eru úr náttúrulegum efnum, og þar sem þess er gætt að nota ætíð bestu efni sem fáanleg eru á markaðnum á hverjum tíma. Bestu bílaþvottastöðvar í heiminum eru þær sem hreinsa vatnið svo vel að þær geta endurnýtt það, þannig að ekkert fer út í fráveitukerfið.

Sjá viðmið fyrir hina ýmsu vöruflokka hér í flokknum „Vistvæn innkaupaviðmið“ sem er að finna undir flipanum „Viðmið“ hér til hægri á síðunni.

Grafík: Íkon fyrir bílþvott, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Einkunn

Suðurgata grænkar

Suðurgata verður einstefnugata fyrir akandi umferð til suðurs frá Kirkjugarðsstíg að Skothúsvegi en tvístefnugata fyrir hjólandi umferð. Þetta var samþykkti í umhverfis- og samgönguráði í vikunni. „Við vonum að þessi breyting bæti aðstæður fyrir gangandi, hjólandi og almenningssamgöngur,“ segir Karl Sigurðsson formaður ráðsins og að einnig muni um leið draga úr umferðarhraða og hávaða.

Umhverfis- og samgöngusviði var falið að útfæra tillöguna með þeim orðum að hefta ekki gangandi umferð. Hjólandi umferð mun fara af gangstéttum yfir á götuna og veita gangandi um leið betra rými. Gatan er þröng um þessar mundir og vandasöm fyrir strætisvagna. Akstur stórra bifreiða er nú þegar bönnuð til norðurs. 30 km hámarkshraði er á þessum kafla Suðurgötunnar.

Samþykktin er liður í því að jafna aðstæður milli ferðavenja í Reykjavík og auðga borgina með fjölbreyttum samgöngum og mannlífi.

Einkunn

Atli spyr að túnstærð - Atli IX

38.

Atili: Síðan eg fór út vistinni frá þér, bóndi, í vor hefi eg húsað bæ fyrir mig á Konungastöðum, að ráði þínu. Segðu mér nú hvað þér lísti hvað mikið tún eg skal taka fyrir mig að hegna? Hvað það kann fóðra eftir stærðinni?

Bóndi: Það er gagnlegast hverjum manni að láta sér nægja það sem nóg er og viljir þú svo þá skal eg segja þér mína meining. Það er gamalt búmannalag hér á landi að hálfur annar eyrisvöllur gefi af sér kýrfóður. Er hann þá vel ræktaður og þó ekki í besta lagi. Nú er eyrisvöllur 30 faðmar á hvern jaðar af fjórum 1).
Þá er þessi gamli kýrfóðursvöllur 150 faðmar ummáls, það er 37 ½ faðmur á hvern veg en 1350 kvaðratfaðmar. Þegar þú leggur nú þessa kýrfóðurvelli 8 saman sýnist mér þú hafir nóg tún, það eru 12 eyrisvellir (og þeim mun meira sem húsabær þinn tekur skák af túninu). Verður þá allt þitt tún ummáls 420 faðmar. Þetta tún slær þú einn upp og hirðir með konu þinni á mánuði. Þá hefur þú síður að óttast óþerra fyrst snemma er slegið. Þá hefur þú betra hey og kjarnameira en þó jafnmikið væri að stærra túni óræktuðu. Því það er víst að því betur sem á er borið, þess meiri kraftur er í grasinu. Um þetta litla tún er hægara að girða og halda garði við, eins að teðja, hreinsa, slá, raka og hirða, og þá færðu heldur nógan áburð á það.
1) Stærð sú tekin fram í Búalögum og er talin verkmanni hæfileg til dagsláttu.

39.

Atli: Það þyki mér ólíklegt að eg fái nóg hey fyrir 8 kýr af ekki stærra túni.

Bóndi: Þó þér finnist það ólíklegt þá er það ei síður sannleikur. Til merkis þar upp á vil eg segja þér: 26 almennilega heyhesta ætla eg fyrir kú, hvern heyhest 3 vættir eða 15 lpd. að vigt. Einn eyrisvöllur er 120 faðmar ummáls, í honum hefur þú 30 skákir ferkantaðar, 5 faðma á hvern jaðar. Af þvílíkri skák hefi eg fengið, þar sem best er í túni, 3 vættir af vel þurri töðu. Væri allt túnið svo vel ræktað þá fengi maður meira en kýrfóður af eyrisvelli og af þeim gamla kýrfóðurvelli 45 heyhesta, þar er lítið minna en 2 kýrfóður.

C.G. Boje, í hans Förfarna lanthushållaren (kap. 1), skrifar að tunnuland, sem hann reiknar 14.000 kvaðratálnir, velræktað kunni að gefa sér 6-8 til 10 hlöss hey, hvert hlass reiknað til 9 vætta þunga eða 45 lpd. Þetta hans tunnuland í Svíaríki er nokkuð minna en vor eyrisvöllur og kemur það vel saman við þennan minn reikning. Það tekur þó langt þessu fram, sem Essendorp skrifar um Liersókn 1) í Akurhússstifti í Noregi, að þar gefi 1 tunnuland útplantað með netlu 18 hlöss á ári og hefi eg það reynt að hana má hér planta ei síður en í Liersókn. Hún þolir vorn kulda vel því hún er hér innlend hjá oss, þarf lítin áburð en djúpa jörð.
1) Jens Essendorp: Physisk oeconomisk beskrivelse over Lier Præstegjæld. 1761. Dönsk málvenja breytti –dorp (= þorp) í –drop. En B.H. hefur fest sig við eldra eða germanskara nafnform Essendorp.

Einkunn